Waarom we plekken naar huis halen
Tegen het einde van bijna elke reis vindt een merkwaardig ritueel plaats.
We gaan op zoek naar iets om mee naar huis te nemen.
Soms is het een bewuste keuze. We kopen een ansichtkaart, een poster, een keramische schaal of iets dat lokaal is gemaakt. Soms gebeurt het bijna per ongeluk: een kaartje dat we niet over ons hart kunnen verkrijgen om weg te gooien, een schelp die we op het strand vonden, een restaurantkaartje dat we in onze zak stoppen.
En natuurlijk zijn er de foto's. Honderden, in sommige gevallen duizenden.
We weten al dat we er zijn geweest. We hebben niet echt bewijs nodig. Waarom blijven we dan stukjes van plekken verzamelen?
Het antwoord heeft misschien minder te maken met het voorwerp zelf dan met wat er met onze herinneringen gebeurt nadat de reis voorbij is.
Een plek is nooit zomaar een plek
Psychologen en onderzoekers in de omgevingspsychologie gebruiken de termplaatsgebondenheidom de emotionele banden te beschrijven die we met bepaalde plekken ontwikkelen.
Die banden kunnen verrassend persoonlijk worden. Een stad die voor de één niets betekent, kan voor iemand anders een heel levenshoofdstuk vertegenwoordigen. Een strand kan de plek zijn waar je elke zomervakantie als kind doorbracht. Een straat in New York kan de plek zijn waar je iemand ontmoette. Een dorp in Italië kan op de een of andere manier de herinnering bevatten aan een bepaalde week waarin alles goed voelde.
Onderzoek legt steeds vaker een verband tussen deze gehechtheid en autobiografische herinneringen: de herinneringen waarmee we het verhaal van ons eigen leven vormgeven.
Een artikel uit 2024 over de relatie tussen plekken en autobiografische herinneringen beschrijft hoe plekken ons kunnen helpen terug te keren naar een vroegere versie van onszelf. Ander onderzoek heeft aangetoond dat herinneringen die met plekken verbonden zijn, samenhangen met plaatsidentiteit en emotionele gehechtheid.
Met andere woorden, we herinneren ons niet alleen plekken.
We herinneren onszelf erin.
De foto is niet de herinnering
Dit verklaart misschien iets wat we herkennen als we oude reisfoto's bekijken.
Je ziet een foto van een café. Objectief gezien is er niet veel te zien: vier stoelen, een tafel, misschien een gestreept zonnescherm.
Maar je ziet niet echt vier stoelen.
Je herinnert je wie er tegenover je zat. Je herinnert je wat er gebeurde voordat je daar aankwam, het gesprek dat je voerde, wat je bestelde, misschien zelfs de warmte van de middag of het liedje dat werd afgespeeld.
De zichtbare afbeelding is slechts de ingang.
Ook voor dit verschijnsel is wetenschappelijk bewijs. Uit onderzoek naar reisfotografie bleek dat foto's autobiografische herinneringen kunnen oproepen en dat die herinneringen samenhangen met positieve emoties, gehechtheid aan een bestemming en zelfs de wens om terug te keren.
Dat betekent natuurlijk niet dat elke foto ons gelukkig maakt. Het geheugen is veel ingewikkelder dan dat. Maar het suggereert wel dat een afbeelding van een plek als aanwijzing kan dienen en toegang kan bieden tot iets dat veel verder reikt dan de informatie die de afbeelding zelf bevat.
Waarom we dingen mee terugnemen
Hetzelfde idee helpt het blijvende bestaan van souvenirs te verklaren.
Souvenirs worden soms gezien als de ietwat gênante kant van reizen. Sneeuwbollen, magneten, miniatuurmonumenten, mokken en voorwerpen die op vakantie volkomen onweerstaanbaar leken, kunnen er thuis in de keuken ineens heel anders uitzien.
Toch nemen onderzoekers souvenirs aanzienlijk serieuzer dan je misschien zou denken.
Een onderzoek gepubliceerd in hetJournal of Travel Researchnoemde herinneringen een van de belangrijke redenen om souvenirs te kopen. Recente onderzoeken hebben gekeken naar wat er met die voorwerpen gebeurt nadat de vakantie voorbij is.
In een bijzonder charmant onderzoek uit 2024 werd iets alledaags als het koelkastmagneetje onderzocht. Onderzoekers ontdekten dat ontmoetingen met magneten herinneringen aan vakanties kunnen oproepen en emotionele reacties kunnen teweegbrengen, lang nadat de reis zelf voorbij is, omdat ze zichtbaar blijven in het dagelijks leven thuis.
Het bescheiden koelkastmagneetje blijkt misschien wel meer psychologisch werk te hebben gedaan dan we het hebben toegeschreven.
Van de koelkast naar de muur
Dat idee vinden we bijzonder interessant, omdat we onze dagen besteden aan het maken van afbeeldingen van plekken.
Toen Alecse reisposters begon te maken, en later toen Cha haar eigen collecties ontwikkelde, was de bestemming zelf het voor de hand liggende onderwerp. Een strand, een gebouw, een straat, een zwembad, een berg, een bepaald uitzicht.
“Ik denk niet dat je een plek ooit kunt terugbrengen tot één enkel beeld. Een plek bestaat uit honderden perspectieven, details, momenten en herinneringen. Als kunstenaar kun je er maar één uitkiezen en zeggen: dit is het deel dat ik vandaag wil onthouden.”
Maar na jarenlang mensen posters te hebben zien kiezen in onze galerieën, is iets anders steeds duidelijker geworden.
Mensen kiezen zelden een plek alleen omdat die mooi is.
Ze vertellen ons waaromdieplek belangrijk is.
Iemand bladert door honderden afbeeldingen en stopt plotseling omdat we een poster hebben van het eiland waar diegene op huwelijksreis is geweest. Iemand anders ontdekt het stadje waar diens grootouders woonden. Een stel herkent een strand waar ze elke zomer terugkomen. Een bezoeker ontdekt een afbeelding van een plek waar diegene twintig jaar geleden heeft gewoond.
Het kunstwerk is hetzelfde voor iedereen die het ziet.
Wat erop staat, verandert niet.
Een afbeelding waar je mee leeft, werkt anders
Er is nog een verschil tussen een foto die op een telefoon is opgeslagen en een afbeelding die aan de muur hangt.
De ene wacht tot iemand haar vindt. De andere wordt onderdeel van het dagelijks leven.
We beschikken tegenwoordig over een buitengewoon groot aantal foto's. Ze reizen met ons mee op onze telefoons en stapelen zich bijna onbeperkt op. Toch verdwijnen de meeste in enorme digitale bibliotheken die we maar af en toe bezoeken.
Een afbeelding aan de muur heeft een andere relatie met tijd. Je komt haar tegen zonder ernaar op zoek te zijn.
Bij het ontbijt. Lopend door de gang. Als je thuiskomt van je werk. Tien jaar na de reis zelf.
Onderzoek naar lievelingsplekken wijst uit dat autobiografische herinneringen en emotionele gehechtheid van invloed kunnen zijn op hoe we zelfs een ingebeelde plek ervaren. Een recent onderzoek, gepubliceerd in 2026, gaat nog verder: uit verschillende experimenten blijkt dat het terughalen van plekken waaraan mensen gehecht zijn, hun gevoel van betekenis kan versterken.
Dat bewijst niet dat een reisposter aan je muur je gelukkiger maakt. We zouden erg wantrouwig zijn tegenover iedereen die kunst met die belofte verkoopt.
Maar het bevestigt wel iets veel bescheidener en misschien interessanters:plekken kunnen betekenis dragen, lang nadat we ze hebben verlaten.
Misschien is dat wat we echt mee naar huis nemen
Een goed souvenir hoeft niet alles van een reis weer te geven.
Dat kan het niet.
Het hoeft alleen maar de deur te openen.
De blauwtint van een zwembad kan genoeg zijn om een hele zomer terug te halen. Het silhouet van een berg kan je herinneren aan de mensen met wie je die hebt beklommen. Een bepaalde straat in Barcelona kan je meteen terugbrengen naar een avond waarover niemand anders die naar dezelfde afbeelding kijkt iets kan weten.
Daarom staat de waarde van een reisafbeelding niet noodzakelijk in verhouding tot de bekendheid van de bestemming.
De Eiffeltoren zegt je misschien niets. Een klein vissersdorpje kan alles voor je betekenen.
Bij MyRetroPoster is onze catalogus geleidelijk gegroeid tot meer dan 1.300 posters met plekken uit meer dan 130 landen. Als je het puur als een catalogus bekijkt, is dat een enorm aantal afbeeldingen.
Maar misschien is dat de verkeerde manier om ernaar te kijken.
Het zijn 1.300 mogelijke deuren.
En wanneer iemand in een van onze galerieën staat en plotseling zegt: “Dat is ’m”, herkent diegene vaak niet zomaar een bestemming.
Ze hebben een stukje van hun eigen verhaal herkend.
Misschien is dat waarom we plekken mee naar huis nemen.
Meer lezen & onderzoek
Dit artikel bouwt voort op onderzoek naar gehechtheid aan plekken, autobiografisch geheugen, reisfotografie en de rol van souvenirs bij het herinneren van reiservaringen.
- Plek en herinnering: het vroegere zelf opnieuw beleven via autobiografisch geheugen
- Onderzoek naar reisfotografie, autobiografisch geheugen en positieve emoties
- Herinneringen aan vakanties na afloop: alledaagse ontmoetingen met koelkastmagneten,Annals of Tourism Research, 2024.
- Plekken waar betekenis ontstaat: gehechtheid aan plekken geeft betekenis, 2026.





